Jeśli w najbliższej przyszłości będziesz po raz pierwszy prowadzić warsztaty bądź szkolenie, to ten wpis jest dla Ciebie! Postanowiłam podzielić się z Tobą moimi wskazówkami w pracy z nieznaną nam dotąd grupą lub klasą. Z tego wpisu dowiesz się:

  jak się przygotować do prowadzenia szkolenia/warsztatów dla nieznanej grupy;

  na co zwrócić uwagę podczas podczas szkolenia/warsztatów;

  po co i jak tworzyć ankietę z prośbą o informację zwrotną;

otrzymasz również notatkę wizualną.


W jednym z ostatnich wpisów z serii „Czego nauczyłam się w…” wspomniałam o tym, że prowadzę warsztaty dla maturzystów w ramach Koła Naukowego Metodyki Polonistycznej UJ. Również w kwietniu spędziłam z licealistami trzy weekendy, rozmawiając o tekstach ikonicznych i audiowizualnych, przyglądając się niezwykłym obrazom i zgłębiając sztukę dialogu (patrzenia, dostrzegania, analizowania, odczytywania) z tekstami kultury. Okazało się, że potoczne „analiza i interpretacja” są dość skomplikowane i część uczniów nie wiedziała, jak się za nie zabrać. Co jest ewidentnym dowodem na to, że na zajęciach języka polskiego ze sztuką się nie obcuje lub obcuje się za mało. Ponadto z każdą grupą pracowało się inaczej, a wynikało to z tego, że uczniowie byli z różnych szkół, mieli zróżnicowany poziom wiedzy oraz zupełnie inne oczekiwania wobec warsztatów maturalnych. Te spotkania potwierdziły tylko, że

próbując kogoś nauczać, musisz poznać jego oczekiwania oraz dowiedzieć się, kim jest.

Dlaczego jest to ważne? Wytłumaczę to na moim przykładzie.

Przygotowanie merytoryczne

Zacznijmy jednak od samego początku. Materiały przygotowałam według moich przypuszczeń (działanie intuicyjne) i nie byłam pewna, czy dla każdej grupy będzie to odpowiednio dobrana treść, tym bardziej, że z żadną grupą nie miałam wcześniej do czynienia. W przypadku Twojego szkolenia pewnie doskonale znasz potrzeby oraz oczekiwania Twoich odbiorców, więc część merytoryczną możez z łatwością określić. W przypadku naszych (tj. Koła Naukowej Metodyki Polonistycznej UJ) warsztatów pewnym wyznacznikiem były wymagania egzaminacyjne z języka polskiego zarówno matury pisemnej, jak i ustnej. Podzieliliśmy zatem warsztaty na trzy bloki: literacki (skupiony wokół tekstów najnowszych), językowy (poruszający różne problemy polszczyzny) oraz kulturowy (poświęcony tekstom ikonicznym i audiowizualnym). W związku z tym, że ukończyłam studia I stopnia o specjalności antropologiczno-kulturowej, wybrałam blok kulturowy. A jak się do niego przygotowałam?

Zrobiłam najpierw sama ze sobą „burzę mózgu/ów”, wypisałam wszelkie przydatne umiejętności, które uczniowie powinni nabyć, jeśli ich jeszcze nie nabyli; pojęcia, które mogą okazać się pomocne podczas zdawania egzaminu maturalnego (trzeba było zajrzeć do podstawy programowej, wymagań egzaminacyjnych, przykładowych arkuszy, zbiorów zadań maturalnych), a następnie wybrałam zakres kultury (dzieła plastyczne, film, serial, hiperteksty), potem już konkretne dzieła. Przy wyborze utworów kierowałam się: atrakcyjnością (dla ucznia i egzaminatora); motywami, jakie odnajdziemy w nich (zależało mi na różnorodności); zróżnicowanym stopniu trudności odbioru tekstu.

Wybrałam najważniejsze pojęcia, umiejętności oraz zagadnienia, co wcale nie było prostym zadaniem. Selekcja jednak jest konieczna, by powstał spójny materiał. W zależności od tego w jakiej formie robisz warsztaty, czy za pomocą metod analogowych, czy z użyciem nowych technologii (prezentacje, materiały PDF), Twoje przetworzenie notatek na konkretną pomoc naukową będzie wyglądać nieco inaczej. Ja musiałam po prostu otworzyć program i zacząć tworzyć slajdy. Ale przedtem konieczne było zaplanowanie treści, umieszczenie ich w odpowiedniej kolejności i dobranie odpowiedniego języka.

Podczas warsztatów

Zajęcia rozpoczynałam od przedstawienia się oraz krótkiego omówienia programu warsztatów. Dzięki temu uczestnicy mogli poczuć się swobodniej, bo dowiedzieli się, kto będzie z nimi pracować. Poznanie przebiegu spotkania sprawiło, że się nie zastanawiali ile jeszcze materiału zostało do omówienia, więc mogli spokojnie chłonąć wiedzę.

Potem był czas na poznanie się – uczniowie przedstawiali się, mówili do jakiej szkoły chodzą, czym się interesują, jakie mają plany na przyszłość i dlaczego przyszli na warsztaty. Dzięki temu zyskałam kilka ważnych informacji:

– dowiedziałam się, do czego mogę się odwoływać, kiedy będę tłumaczyć skomplikowane pojęcia (analogie do zainteresowań uczestników);

– poznałam oczekiwania uczniów (co chcą zyskać dzięki warsztatom, na czym im zależy najbardziej)

– oraz wprowadziłam przyjazną atmosferę (wszyscy się poznali, więc poziom stresu się obniżył).

Jeśli jesteś ciekawa/y z czym jeszcze zmagają się dzisiejsi uczniowie liceów oraz techników oraz czego im brakuje na zajęcia z języka polskiego, to zapraszam do lektury artykułu Rzecznika szkolnego.

Pamiętaj również  o tym, by wspólnie ustalić zasady warsztatów – mam tutaj na myśli bardzo proste reguły, jak np. „słuchamy się nawzajem” bądź „podczas warsztatów mamy wyciszone telefony”. Można z grupą przedyskutować, by poznać, co jest ważne dla uczestników. Tutaj również warto ustalić, o której godzinie będą przerwy. Byłam wielokrotnie uczestniczką szkoleń, gdzie godziny przerw były ustalone odgórnie i ma to swoje plusy. Jestem jednak zwolenniczką, by przerwy dostosowywać do potrzeb grupy. Z niektórymi maturzystami robiliśmy dwie krótsze przerwy, a z innymi – jedną dłuższą. Tu trzeba być zainteresowanym grupą szkoleniową i reagować na jej potrzeby. Czasem może być tak, że uczestnicy tak bardzo się zaangażują, że będą mogli pracować ciągiem dłużej od Ciebie. A o sobie i swoich potrzebach też powinnaś/powinieneś pamiętać.

Zainteresowanie uczestnikami jest również konieczne, kiedy zauważasz, że coś sprawia problem, wymaga ponownego wytłumaczenia i mimo, że już to powtarzasz drugi raz, wciąż są wątpliwości. One mogą wynikać z kilku powodów: uczestnicy są już zmęczeni, znużeni, myślą o przerwie (ciastku, kawie, toalecie, etc.) lub używasz nieodpowiednio dobranego języka. Pamiętaj, że ludzie przychodzą do Ciebie po wiedzę, więc cierpliwie powinnaś/powinieneś ją przekazać. Czasem uczestnicy mogą mieć od razu masę pytań i od Ciebie zależy, czy zechcesz na nie od razu odpowiedzieć, na przerwie, czy wyznaczyć pod koniec szkolenia specjalny czas na dodatkowe pytania.

Po warsztatach

Uczestnicy naszego szkolenia przyszli, by się rozwijać, my również powinniśmy się rozwijać i doskonalić własne warsztaty. Po co?

– by wiedzieć, co się sprawdziło – jaka metoda zadziała, jakie porównania, jaka forma;

– by dowiedzieć się, czy uczestnicy faktycznie wynoszą jakąś wiedzę i są zadowoleni z zajęć;

– by wiedzieć, co się nie sprawdziło – co wg nas miało zadziałać, a nie zadziałało;

– by wiedzieć, co cenią z Tobie Twoi studenci, uczniowie (wiedzę, umiejętności interpersonalne, podejście do tematu, etc.).

 

By się tego dowiedzieć, wystarczy rozdać uczestnikom warsztatów krótkie ankiety ewaluacyjne. Wystarczą cztery pytania, by się dowiedzieć, czy przygotowałaś/łeś wartościowe zajęcia. Warto przed spotkaniem poświęcić trochę czasu na to, by stworzyć idealne narzędzie do ewaluacji. Ty najlepiej wiesz, co chciałbyś usłyszeć/przeczytać od swoich odbiorców. Najprostsze pytania jakie możesz zawrzeć w prośbie o informację zwrotną to:

a) Co uważasz za wartościowe w szkoleniu? (forma, metody, podejście do tematyki, etc.)

b) Co Twoim zdaniem wymaga ulepszenia w szkoleniu?

c) Co sądzisz o prowadzącej/prowadzącym szkoleniu? (czy dbał o odpowiednią atmosferę, ma odpowiednie kompetencje, etc.)

d) Jak byś ocenił w skali od 1 do 5 to szkolenie (1 – bardzo słabo; 5 – bardzo dobrze)

 

Ankiety nie są tworzone same dla siebie, ale po to, byś Ty jako twórca zajęć, mógł się rozwijać i doskonalić swój warsztat. Dlatego każdą odpowiedź traktuj poważnie i wyciągaj wnioski. Dzięki temu Twoje przyszłe warsztaty i szkolenia będą jeszcze lepsze, a Ty będziesz mieć więcej zadowolonych uczniów!

A co potem? Potem jest tylko świętowanie, bo każdym sukcesem trzeba umieć się cieszyć. A przecież dobrze przeprowadzone warsztaty to sukces!

Jeśli spodobał Ci się ten wpis lub uważasz go za wartościowy, to koniecznie podziel się nim z innymi!