Odkąd zaczęłam przyglądać się praktykom nauczycielskim, moją głowę zaprzątał jeden problem – praca w grupie. Dlaczego? Dowiesz się dalej. W tym wpisie podzielę się z Tobą sprawdzonym praktykami dotyczącymi skutecznej pracy w grupie. Takiej pracy, której owocem będzie nie tylko zdobywanie wiedzy, kształcenie umiejętności twardych, ale przede wszystkim budowanie poczucia odpowiedzialności za bycie członkiem zespołu. Jesteś ciekaw/a jak to zrobić? Zapraszam do lektury!

Praca w grupie – model polskiej szkoły

Podczas moich wieloletnich praktyk w różnych typach szkół mogłam się przyglądać stylom pracy nauczycieli, ich warsztatom, strategiom, metodom, technikom. Moją uwagę zawsze przykuwała praca w grupie. Dlaczego?

Najczęstszy model, jaki widzę to praca w grupie z liderem, wybieranym wśród uczniów. Z moich obserwacji wynika, że kiedy pojawia się praca w grupie i liderzy są wybierani, to w połowie grup kończy się to w następujący sposób: osoba dominuje całą grupę, chce wszystko sama zrobić, bo jest liderem, więc jej poczucie odpowiedzialności nie pozwala na „bylejakość” pracy członków; dochodzi do konfliktów kto, powinien liderować; część zespołu się wyłącza, bo są tylko „członkami”; każdy pracuje samodzielnie, bo lider nie przydziela zadań, wszyscy robią to samo po swojemu. Po moich obserwacjach klas i rozmowach z nauczycielami pojawiały się różne wnioski, bo okazywało się, że w przypadku tych 50% zgranych zespołów uczniowie się lubili i tylko w pojedynczych przypadkach wybierali lidera, np. do prezentacji efektów, natomiast podczas pracy rozmawiali i wspólnie ustalali, kto się czymś zajmuje. Tu zrodziły się we mnie następujące pytania: Na ile liderowanie przynosi korzyści każdej jednostce w grupie? Jaką funkcję ma pełnić lider i dlaczego tylko jedna osoba z zespołu ma być wyróżniona takową funkcją? 

Co można zrobić, by praca w grupie była skuteczna?

Aby proces uczenia się zachodził w pracy w zespole, trzeba pamiętać o kilku kluczowych elementach. W zasadzie na samym początku wszelki wysiłek leży po stronie nauczyciela. Poniższe punkty wydają mi się kluczowe w skutecznym przeprowadzeniu pracy w zespole, która będzie sprzyjać uczeniu się uczniów.

Po pierwsze, nauczyciel musi wiedzieć po co wprowadza na zajęciach taką metodę pracy. Nauczyciele bardzo często stosują elementy pracy w grupie z innego powodu niż uczenie się wzajemne uczniów. Częściej jest to chęć szybszego zrealizowania danego materiału, co skutkuje tym, że zadania do pracy w grupie są źle dobrane. W związku z tym uczniowie napotykają na trudności i nie są zadowoleni ze współpracy. Zadaniem nauczyciela jest odpowiednio dobrać materiał oraz ćwiczenia do pracy w grupie.

Nauczyciel musi być świadomy korzyści oraz trudności, jakie płyną z wprowadzania pracy w grupach na zajęciach. Musi również umieć przewidzieć na jakie ewentualne trudności mogą się natknąć uczniowie podczas wspólnej pracy, co może pójść nie tak i jak w takiej sytuacji nauczyciel może wesprzeć podopiecznych.

KORZYŚCI OGRANICZENIA
 + Udział w realizacji celu i wzrost motywacji

+ Współpraca i wsparcie

+ Łatwiejsza komunikacja

Synergia kompetencji

+ Lepsza informacja zwrotna

 + Powiązanie z regułami życia poza szkołą

x Spowalnia

x Zabija indywidualność

x Tworzy hierarchię

x Wzmacnia rywalizację

x Osłabia krytycyzm

x Rozmywa odpowiedzialność

                                                                   Na podstawie wykładu dr Grażyny Czetwertyńskiej

 

Nauczyciel powinien opanować, w jaki sposób wprowadzać uczniów do pracy w zespole, w jaki sposób przydzielać (i jakie) role; jak uczyć przydzielania zadań i wyznaczania zespołowego celu. W skrócie chodzi o to, by każdy członek zespołu miał równie ważną rolę, brał czynny udział w pracy zespołowej i czuł odpowiedzialność za wspólną pracę. O przydzielaniu ról chętnie napiszę w którymś z najbliższych wpisów, bo to naprawdę szeroki temat.

Nauczyciel powinien również monitorować pracę grup, obserwować, w jaki sposób pracują uczniowie oraz udzielać wskazówek, które poprawią efektywność działań zespołu.

Kluczowa wydaje mi się również samoocena uczniów w pracy w zespole. Samoocena zmusza uczniów do refleksji nad własnym wkładem w działania grupy. Natomiast ocena koleżeńska pozwala uczniom na wymianę spostrzeżeń, odczuć. Samoocena oraz ocena koleżeńska mogą stać się punktem wyjścia do dyskusji na temat współpracy i poszukiwania sposobów na dobrą komunikację zespołu.

Jak się okazuje, na początku przygody ze skuteczną pracą w zespołach cała odpowiedzialność spada na nauczyciela. On sam musi być przekonany do tego, że praca w grupie daje mnóstwo korzyści uczniom, kształtuje ich umiejętności interpersonalne i pozwala na uczenie się wzajemne. Wymaga to na początku: mnóstwa pracy, odpowiedniej organizacji i cierpliwości. Ale przecież jako nauczyciele jesteśmy do tego przyzwyczajeni 😉