Bez umiejętności krytycznego czytania jesteśmy skazani na wykorzystywanie.

Zbyt absurdalnie albo zbyt brutalnie brzmi to zdanie?

Pisząc tu o krytycznym czytaniu, ma na myśli uważne czytanie, ze zrozumieniem odbieranie przekazów, które do nas docierają. Ten odbiór jest konieczny, aby mógł zaistnieć proces krytycznego myślenia.

Nie ma krytycznego myślenia bez krytycznego czytania.

 

Dobrze wiemy, jaką wagę mają wspomniane umiejętności. Bez nich trudno się odnaleźć w otaczającym, wciąż zmieniającym się świecie. Przed dorastającymi osobami stoi wiele wyzwań. Możemy im pomóc niezależnie od tego, jakiego przedmiotu uczymy.

Krytyczne czytanie a dezinformacja

Przyjrzyjmy się drugiej części zdania. W Słowniku języka polskiego PWN, przeczytamy:

wykorzystaćwykorzystywać

1. «użyć czegoś dla osiągnięcia jakiegoś celu, zysku»

2. «posłużyć się kimś, aby zrealizować własne cele»

Ilość docierających do nas informacji znacznie skraca nasz czas na uważne czytanie ich. Łatwo się w tym wszystkim pogubić, łatwo także pod wpływem emocji coś kupić lub namówić osobę rodzicielską do kupna czegoś.

W świecie dezinformacji i konsumpcjonizmu umiejętności krytycznego czytania i myślenia są szczególnie ważne. Pozwalają zauważyć i zrozumieć mechanizmy reklam, komunikatów perswazyjnych oraz manipulacyjnych. 

Krytyczne czytanie i myślenie a influencerzy

Dorastające osoby codziennie stykają się z wieloma bezpośrednimi reklamami firm. Stykają się także z komunikatami osób, które z zaciekawieniem obserwują w mediach społecznościowych. Influnecerzy (osoby mające wpływ) nie zawsze jednak postępują etycznie. Niektórzy twórcy i twórczynie mający duże zasięgi w serwisach takich jak: You Tube, Instagram czy TikTok mogą m.in.:

  • nie oznaczać materiałów sponsorowanych;
  • podawać niesprawdzone informacje;
  • nie podawać źródeł informacji, które udostępniają;
  • manipulować wypowiedziami innych osób, aby się wybielić itp.
  •  

Trudno jest nie ufać komuś, kogo lubimy i kogo życie codziennie śledzimy.

Krytyczne czytanie i myślenie w praktyce

Warto zatem co jakiś czas przypominać kluczowe pytania uruchamiające krytyczne myślenie. Niżej podaję kilka z nich. Możesz uzupełnienie tego tematu pobrać w formacie PDF i udostępnić “ściągę” lub wydrukować w dużym formacie, aby powiesić w widocznym miejscu.

  • Kto mówi?
  • Z jakiej perspektywy mówi?
  • Jaki ma cel?
  • Jakie jest źródło informacji?
  • Na ile źródło informacji jest rzetelne, na ile można mu ufać?
  • Jaki charakter ma twierdzenie: umiarkowany czy kategoryczny?
  • Czy zjawisko wymaga przedstawienia z wielu perspektyw?

Mam  nadzieję, że ten tekst był dla Ciebie pomocny. Jeśli tak, to daj mi o tym znać na Instagramie, Facebooku albo mailowo: kontakt@edukacjazpasja.pl

 

Owocnych zajęć Ci życzę!

Sam